Türkiye’deki Enerji Kaynakları Nelerdir?

0
728
türkiyedeki enerji kaynakları
türkiyedeki enerji kaynakları

Ülkemizde ihtiyaç ve kullanım potansiyeline göre tüketilebilir enerji kaynakları vardır. Bu enerji kaynaklarının asıl ham maddesi doğada bulunan saf madenler şeklindedir. Bu enerji kaynakları kullanılan yere göre değiştiği için iki türlü şekilde ayrılmıştır. Türkiyedeki enerji kaynakları özelliklerine bakılacak olunursa bunlardan biri; yenilenebilir enerji kaynağı, diğeri ise yenilenemez enerji kaynağıdır. Bu iki enerji kaynağını aşağıda detaylı olarak inceleyelim.

Türkiye’de Kullanılan Enerji Kaynakları

Türkiyedeki enerji kaynakları coğrafi bölümlere göre farklı farklıdır. Her coğrafi bölgenin kendine ait olan konum ve stratejisi mevcuttur. Bu iki ana özellik kullanılacak olan enerji kaynağının niteliğini de değiştirir. Ülkemizin yer altı kaynağı çıkarılan bölgelerinde farklı iklim özellikleri görülür.

Türkiye de enerji üretimi bölgelerin fazla güneşli, fazla yağmurlu ve düz ovalara sahip olması bu enerji kaynaklarının kullanım amacını değiştirir. Örneğin; Güney ve Batı bölgelerimizde güneşli gün sayısının fazla olması ile birlikte güneş enerjisinden yararlanılır.

Türkiye elektriği nerden alıyor sorusuna verilen muhtemel yanıtlardan biriside; hidroelektrik kaynakların en çok olduğu bölgelerdir. Kullanılan enerji kaynaklarının bulunduğu bölgenin jeopolitik konumuna göre stratejisine göre değişiklik gösterdiği bilinmesi gerekir. Enerji kaynakları bu amaçtan dolayı farklı bölgelerde farklı ihtiyaçlar için kullanılır.

Yenilenemez Enerji Kaynakları

Bu kaynaklar rezerveler halinde türkiye elektik üretimi için bulunur. Yeraltından çıkarılarak işlenir ve bir süre sonra kullanım için uygun hale getirilir. Yenilenemez kaynaklar ülkemizin belirli bölgelerinde yer altı madeni şeklinde çıkarılır. Kendini yenileyemeyen ve tek kullanımlık olan, insan gücü yardımı olmadan kullanılamayan enerji kaynaklarıdır.

Yenilenemez olan bu kaynaklar şunlardır;

Fosit Yakıtlar

Fosil yakıtlar biriken dış çevre atıklarının bir araya toplanarak işlenmiş halidir. Bitki atıklarının ve diğer yeşil atıkların bir araya gelerek oluşturduğu habitat alanlardır. Bu yakıtlar bünyesinde yüksek derece karbon içeren kaynaklardır.

Örneğin; ölmüş bir canlının oksijen olmayan bir ortamda binlerce yıl kalmasından dolayı doğaya hidrokarbon ya da karbon olarak çözülmesi sonucu bu fosil yakıtlar meydana gelir. Bu yakıtların en önemli olanları ise; petrol, doğal gaz ve kömürdür.

Kömür

Ülkemizde en çok Zonguldak bölgesinde çıkarılan kaynaktır. Yer altı madeni çıkarma makine ve potansiyeline sahip olmadığımız için bu kaynağın çıkarılmasında maliyet fazladır. Türkiye elektriği nerden alıyor alıyor diye sorulduğunda bu kaynağın çıkarıldığı bölgeler ve komşu bölgelerinden alır.

Kömürün işlenmesi sonucu Türkiye elektrik tüketimi sanayi bölgelerinde enerji üretimi ve yakıt için kullanılır. Aynı zamanda ev ve iş yerlerinde ısınma kaynağı olarak kullanılır. Ülkemizde yıllık 7 milyon ton kömür çıkarılır. Fakat yer altı kaynakları çıkarmada sistemimiz yetersiz olduğu için bu yer altı kaynağı ulusal sanayi için yurt dışına daha çok gönderilir.

Linyit

Türkiye enerji vakfı‘nın yaptığı istatistiklere göre ülkemizde en çok çıkarılan kaynaklardan biride linyittir. Ülkemizin hemen her bölgesinde çıkarılan ve yer alan kaynaklardan biridir. Kalori değerinin yüksek olması bu kaynağı önemli kılar. Yüksek kaloriye sahip olan linyitler varken, düşük kalorili olan linyit kaynakları da vardır.

Bu önemli doğal enerji kaynaklarının çıkarıldığı yerler; Kütahya(Tavşanlı, Tunçbilek), Manisa(Soma), Amasya(Çeltek), Muğla(Yatağan). Genel olarak sanayilerde ham madde şeklinde kullanılır.

Doğalgaz

Türkiye de kullanılan enerji kaynakları ülke dışından ithal edilmesi sonucu da kullanılır. Doğalgaz bu kaynaklardan biridir. Ülkemizde sadece Hamitabat bölgesinde bulunmakta. Trakya bölgesinde Kırklareli sınırlarındadır. Bu kaynak ülkemizde sadece ısınma kaynağı olarak kullanılır. Aynı zamanda bu kaynağın arama çalışmalarına ülkemizde devam edilmektedir.

Petrol

Petrol Türkiye enerji sektörü ve ulaşım için kullanılan ana kaynaklardandır. Yıllık olarak tüketimi 3 milyon tondur. Kaynağın bulunduğu bölgelerde çıkarılması ise 20 milyon tona ulaşır. Bu kaynak mazot ve benzin gibi türevlerine ayrılır. Çıkarıldığı yerler; Batman, Siirt ve Adıyaman’dır.

Nükleer Enerji

Uranyum ve toryum türevlerinin kullanılması sonucu ortaya çıkar. Atom enerjisi ve nükleer araştırmalarda kullanılır. Türkiye ithalatı verileri listesinin ilk sıralarında yer alır. Çıkarıldığı yerler; Giresun, Aydın, Çanakkale, Muğla’dır.

Yenilenebilir Enerji Kaynakları

Diğer adı sürdürülebilir enerji kaynakları olarak da geçer. Doğada saf halde bulunur ve kullanımları jeopolitik konuma göre farklılık gösterir.

Yeşil enerji denilen olay ise ; doğal ortamdan alınan ve çevreye herhangi bir zararı olmayan kaynaklardır. İnsan gücü yardımı ile kurulan düzeneklerde bu yer altı kaynaklarının işlenme şeklidir.

Bu kaynakları inceleyecek olursak;

Güneş

Yenilenebilir enerji projeleri arasında en çok kullanılan kaynaktır. Türkiye’nin bulunduğu konuma göre güneşlenme süresinin en fazla olduğu yerlerde kullanılır. Ülkemizin Güney ve Batı bölümlerinde en fazla kullanılan kaynaklardan biridir. Bu sayede ısıtma sistemleri ve tarımda sera için tercih edilir.

Türkiyedeki enerji kaynakları arasında özellikle yaz aylarında ve iklim özelliği; yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı olan bölgelerde daha çoktur. Güneş ışınlarının dik düştüğü bölgelerde bu kaynaktan daha fazla yararlanıldığı görülür.

Rüzgar

Türkiye’nin enerji ihtiyacı için en az kullanılan kaynaktır. Marmara Bölgesi ve İç Anadolu Bölgesi’nde yaygın olarak kullanılır. Yer şekillerinin düzlük olduğu ve çevresinin deniz ile çevrili olan bölgelerde kurulan düzenek (rüzgar ve yel değirmeni) sayesinde sürdürülen ve kendini yenileyen bir kaynak çeşididir.

Türkiye’de yenilenebilir enerji kaynaklarının ilk sırasında yer alır. Ülkemizin Doğu, Batı, Kuzey ve Güney yönlerinden açık olduğu için rüzgarın oluşumu için gerekli potansiyele de sahiptir.

Hidroelektrik

Ülkenin yer şekillerinin engebeli olması nedeni ile Türkiye elektrik enerjisinin yüzde kaçını üretiyor sorusunda ilk sırada yer alan kaynaklardan biriside budur. Yüksek ve engebeli olan bölgelerde su gücü ya da elektrik gücü olarak kullanılır.

Türkiye enerji tüketimi kaynakları arasında ikinci sırada yer alır. Elektrik enerjisini hidroelektrik santrallerden ya da baraj gibi yerlerden çekilerek üretilir. Tamamen doğal olan bu yöntemde insan gücünden yardım alınarak kurulan düzeneklerin yardımı ile ülke elektrik kullanımını azaltırken, aynı zamanda ithalatını da düşürür.

Biyokütle

Türkiye’de yenilenebilir enerji kaynakları arasında az rastlanan ve nükleer araştırmalarda kullanılan ender kaynaklardır. Doğadaki karbon ve azot dengesinden faydalanarak kullanılan ithalatı çok olan kaynaktır. Biyo araştırmalar ve kimyada kullanılan maddeler arasında yer aldığı için ülkemizin ithal ederek kullandığı kaynaklar arasında yer alır.

Türkiye’de yenilebilir enerji kaynakları arasında çöp ve atık yakma sonucu ortaya çıkar. 77 milyon tona yakın biyo kütle bulunur. Bunun en çoğu tarımsal atıklardan elde edilir. Aynı zamanda atık çöplerden elde edildiği de bilinir. Çöp, tarım atıkları ve gaz santralleri gibi alanlarda işlenerek enerji kaynağı olarak geri kullanımı sağlanır.

Jeotermal

Jeotermal enerji Türkiye’de nerelerde var sorusuna bakıldığında Ege ve Marmara bölgesidir diyebiliriz. Sebebi ise fay hatlarının ve sıcak su akıntılarının geçtiği bölgelerdir. Geçiş özelliklerine sahip oldukları için magmaya yakın yerlerdir. Bulunduğu yerler; Ege (Büyük Menderes, Gediz), Güney Marmara Bölümü. Bu kaynak ile buharlı elektrik ve buharlı araçlar üretilir.

Temiz enerji kaynakları arasında yer alır. Tamamen yeraltından çıkarılması ve Kuzey Anadolu Fay Hattı çizgisinde hareket etmesinden dolayı ülkemizde bolca bulunur. Kırıklı ve genç oluşumlu bir ülke olmamız sebebi ile bu kaynakların fay hattı sınırlarında olması önemli bir unsurdur.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here